NCTS (Nowy Skomputeryzowany System Tranzytowy) to ogólnoeuropejski system cyfrowy do zarządzania i kontroli towarów w Unii i Wspólnym Tranzycie. Obsługuje wspólnotową i wspólną procedurę tranzytową w UE i krajach Konwencji (np. Norwegia, Szwajcaria, Islandia). Celem jest pełna komputeryzacja obsługi procedur tranzytowych, od zgłoszenia celnego do zamknięcia, przechowując i przetwarzając dane w systemie informatycznym. Polska uczestniczy od 1 maja 2004 roku. System komunikuje się z podmiotami gospodarczymi elektronicznie, zastępując dokumenty papierowe.
NCTS ulega ciągłym zmianom. Faza 5 (NCTS2 PLUS) wdrożona została do 2 marca 2024, z okresem przejściowym do 12 kwietnia 2024. Faza 6 wdrażana jest od 1 kwietnia 2025, powiązana z ICS2, wymagając nowych standardów bezpieczeństwa danych w tranzycie.
Funkcjonalność techniczna
System NCTS 2 komunikuje się z podmiotami gospodarczymi poprzez komunikaty elektroniczne. Każda operacja tranzytowa ma numer MRN (Movement Reference Number).
Wiadomości wysyłane przez podmioty do systemu obejmują:
- IE015 – Deklaracja tranzytowa
- IE013 – Sprostowanie deklaracji tranzytowej
- IE014 – Wniosek o unieważnienie deklaracji tranzytowej
- IE054 – Wniosek o zwolnienie
- IE0141 – Odpowiedź na zapytanie o przesyłkę w procedurze poszukiwawczej
- IE07 – Zawiadomienie o przybyciu
- IE044 – Uwagi rozładunkowe
NCTS-P5 współdziała z systemem TARIC3 oraz narodowymi systemami analizy ryzyka. NCTS-P6 jest ściśle powiązany z ICS2 Release 3 (przez Transit ENS Data Processing Bridge – TED). Umożliwia to złożenie jednej deklaracji tranzytowej połączonej z danymi bezpieczeństwa i ochrony, co upraszcza procedury. System obsługuje również procedurę TIR carnet, wymagając złożenia danych w NCTS obok papierowego dokumentu.
Firmy muszą dostarczać dokładniejsze dane i być gotowe technicznie do NCTS Fazy 6. Możliwe jest przesunięcie obowiązków do maja 2026 roku.