Plandeka to duża płachta materiału, zabezpieczająca przed przemakaniem i czynnikami zewnętrznymi. Wykonana z tkaniny (bawełna, len, włókna syntetyczne) gumowanej lub nasączonej substancją hydrofobową (np. smołą), jak brezent. Jest mocna, elastyczna i wodoodporna.
Słowo „plandeka” (ang. „tarpaulin”, od „tar” – smoła, „pilling” – płótno) pierwotnie oznaczało smołowany brezent na statkach. Marynarze smołujący ubrania to „jack tars”. Do połowy XIX w. „tarpaulin” stał się powszechną ochroną.
Plandeki wykonuje się z tkanin (bawełna, len, poliester), tworzyw sztucznych (polietylen, PCV) lub powlekanych/laminowanych tkanin PVC/poliuretanem. Są odporne na UV, wodę, pleśń, kwasy, oleje, smary. Powłoki zwiększają odporność na degradację/korozję. Bywają trudnopalne.
Zastosowania
- Transport drogowy: przykrycie ładunkowe ciężarówek/przyczep.
- Budownictwo: ochrona materiałów, tworzenie hal namiotowych.
- Przemysł: ochrona maszyn/urządzeń.
- Rolnictwo: ochrona zbóż i narzędzi.
- Gastronomia: ochrona stołów/sprzętu.
- Użytki prywatne: przykrycie basenów, mebli, altan; ochrona architektury ogrodowej.
Wytrzymałość plandeki zależy od materiału, tkania i powłoki; są odporne na zerwanie. Żywotność wysokiej jakości plandeki PVC to 5-20 lat (z pielęgnacją). Trwałość warunkuje jakość tkaniny, grubość powłoki, klimat i użytkowanie.
Plandeki specjalne: trudnopalne, z przelotkami (rozłożenie naprężenia), w różnych kolorach (estetyka, identyfikacja). Używane przez firmy transportowe, przemysłowe, budowlane, rolnicze, gastronomiczne, instytucje publiczne (straż, wojsko) i osoby prywatne.
W transporcie drogowym plandeka często wspiera się na rusztowaniu, tworząc górną część skrzyni. Może też być naczepą z elastycznymi ścianami bocznymi i tylnymi.