Prawo celne reguluje przywóz (import) i wywóz (eksport) towarów przez granice celne państwa lub obszaru (np. UE), obejmując uprawnienia i obowiązki stron oraz organów celnych.
Zakres prawa celnego
- Procedury odprawy celnej: zgłoszenie towarów organom celnym, określenie należności (cła/podatków).
- Kontrola towarów, dokumentów i przestrzegania przepisów.
- Postępowania administracyjne/karne za naruszenia celne i sankcje.
- Regulacje przewozu i obrotu towarami (transit).
- Obowiązki zgodności towarów z wymogami (sanitarne, weterynaryjne, CE).
Prawo celne w UE opiera się na Unijnym Kodeksie Celnego (UKC) i aktach wykonawczych. Działa na przepisach pierwotnych (państw UE/organizacji) i wtórnych (organów UE); pierwotne ma pierwszeństwo.
Prawo Polski uzupełnia regulacje UE, bazując na Ustawie z 2004 r. – Prawo celne i o Krajowej Administracji Skarbowej. Po integracji z UE (2004) polski kodeks celny zastąpiono unijnym systemem.
Cele: ochrona interesów publicznych (fiskalnych, bezpieczeństwa, środowiska), regulacja handlu międzynarodowego, zapobieganie przemytowi, wspieranie polityk gospodarczych.
Odprawa celna: przedstawienie towarów w urzędzie, zgłoszenie, zapłata należności (celnych/podatkowych), kontrola dokumentów i towaru.
Niektóre towary wymagają zezwoleń (np. strategiczne, sanitarne). Zwolnienia celne dla towarów o pochodzeniu/przeznaczeniu.
Prawo celne w Polsce, w ramach przepisów unijnych i krajowych, reguluje przywóz/wywóz, kontrolę towarów oraz sankcje.