Obsługa portowa to kompleks usług w porcie wodnym, świadczonych na rzecz statków, pasażerów i ładunków. Obejmuje m.in. załadunek, rozładunek, zaopatrzenie statków (paliwo, woda, energia) oraz usługi holownicze i pilotowe.
Główne rodzaje usług portowych
- Obsługa pasażerów i bagażu
- Rozładunek i załadunek towarów
- Zaopatrzenie statków (paliwo, woda, energia)
- Odbiór odpadów i pozostałości ładunkowych
- Usługi holownicze i pilotowe
- Udostępnianie infrastruktury portowej
- Usługi logistyczno-dystrybucyjne
- Usługi cumownicze
- Usługi naprawcze i konserwacyjne
Usługi dzielą się wg przedmiotu (na rzecz ładunków, pasażerów, statku, portu) oraz charakteru (techniczno-nautyczne, zaopatrzeniowe, logistyczne, administracyjne).
Zaangażowane podmioty to spółki portowe, agenci, spedytorzy, firmy obsługi statków, urzędy (celne, graniczne, sanitarne) i przewoźnicy. Aspekty prawne reguluje Ustawa o portach i przystaniach morskich (1996), określająca obowiązki zarządzających (infrastruktura, rozwój, bezpieczeństwo). Odprawy (celne, graniczne, sanitarne) mogą wydłużać obsługę statku, a porty podlegają regulacjom UE.
Obsługa portowa kluczowo wpływa na koszty, czas i bezpieczeństwo logistyki. Efektywność portu zależy od współpracy administracyjno-zarządczej i eksploatacyjno-usługowej.
Kluczowe trendy to specjalizacja terminali (np. kontenerowych), wzrost wymagań środowiskowych, automatyzacja, cyfryzacja procesów portowych oraz integracja z transportem lądowym.