Wspólnotowy Kodeks Celny (WKC) zastąpił krajowe kodeksy celne (m.in. polski z 1997 r.). Regulował przywóz, wywóz, tranzyt towarów na granicach UE, zapewniając jednolite procedury i taryfę celną.
Cechy i funkcje WKC
- Ustanawiał jednolite zasady celne w UE, ułatwiając handel.
- Wprowadził obowiązek elektronicznych zgłoszeń celnych.
- Określał prawa/obowiązki podmiotów i kompetencje organów celnych.
- Regulował należności celne (obliczanie, zwolnienia, umorzenia).
- Zawierał wspólną taryfę celna dla państw spoza UE.
- Obejmował procedury szczególne, np. czasowe składowanie, uszlachetnianie czynne, tranzyt celny.
- Został zmodernizowany (ZKC), a później zastąpiony przez UKC.
Pierwotny WKC ustanowiono rozporządzeniem (EWG) nr 2913/92 (1992). W 2008 r. wprowadzono ZKC – rozporządzenie (WE) nr 450/2008. Od 1 maja 2016 r. obowiązuje UKC – rozporządzenie (UE) nr 952/2013, zastępując WKC i ZKC, wprowadzając pełną cyfryzację i nowe mechanizmy kontroli ryzyka.
WKC umożliwił funkcjonowanie unii celnej UE (wspólny obszar, brak ceł wewnątrzunijnych, jednolite zasady wobec krajów trzecich). Ułatwiał przewidywalność, przejrzystość procesów celnych i współpracę administracji. Wspierał konkurencyjność firm oraz bezpieczeństwo rynku UE.
Podsumowując, WKC był kluczowy dla regulacji handlu międzynarodowego w UE, wyznaczając jednolite reguły, które rozwinięto i zastąpiono Unijnym Kodeksem Celnym od 2016 roku.