Dozór celny to wszystkie działania podejmowane przez organy celne mające na celu zapewnienie przestrzegania przepisów prawa celnego oraz innych regulacji dotyczących towarów wprowadzanych na obszar celny lub z niego wywożonych.
Podstawą prawną dozoru celnego jest m.in. art. 4 pkt 13 Rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny, który stanowi, że od momentu wprowadzenia towarów na obszar celny UE są one poddane dozorowi celnemu oraz mogą być kontrolowane celnie.
Kluczowe aspekty dozoru celnego:
- Zakres działań: monitorowanie i kontrola ruchu towarów na granicach celnych, w tym wykonywanie fizycznych inspekcji, weryfikacja dokumentacji celnej, stosowanie procedur oceny ryzyka oraz monitorowanie składowania i tranzytu towarów.
- Cele dozoru: zapewnienie legalności i zgodności importu i eksportu, zapobieganie przemytowi i innym nielegalnym działaniom, ochrona gospodarki oraz konsumentów przed zagrożeniami związanymi z nielegalnym obrotem towarów.
- Forma dozoru: obejmuje m.in. kontrole zgłoszeń celnych, sprawdzanie zgodności towarów z deklaracjami oraz ich fizyczne sprawdzanie, a także ścisłą kontrolę towarów przechowywanych w składach celnych i w czasie tranzytu.
Dozór celny jest więc podstawowym i niezbędnym elementem systemu celnego, zapewniającym prawidłowy przepływ towarów oraz egzekwowanie prawa celnego na terenie Unii Europejskiej i Polski.