Opakowanie to wyrób z jakiegokolwiek materiału, przeznaczony do przechowywania, ochrony, przewozu, dostarczania lub prezentacji produktów. W najprostszym ujęciu, to zewnętrzne elementy, które trzeba usunąć, aby móc użyć produktu. Polskie prawo (Ustawa z 13 czerwca 2013 r.) definiuje opakowanie także jako wyrób bezzwrotny.
Opakowania dzielą się na jednostkowe, zbiorcze oraz transportowe. Ich funkcje obejmują przechowywanie, ochronę, transport, dostawę oraz prezentację i marketing, pobudzając do nabycia towaru.
Materiały opakowaniowe to:
- Tworzywa sztuczne (polietylen, polipropylen, PCV i inne polimery)
- Papier i tektura
- Szkło
- Metal i aluminium
- Drewno
- Włókno szklane i węglowe
Wybór materiału zależy od rynku przeznaczenia, wrażliwości składników produktu oraz jego odporności na czynniki zewnętrzne.
Opakowania specjalistyczne
Opakowania materiałów diagnostycznych (numer 3373) muszą spełniać instrukcję P650: dla materiałów płynnych (naczynie szczelne do 250 ml, pojemnik transportowy szczelny, opakowanie zewnętrzne do 0,5 litra), dla materiałów stałych (podobnie, ale opakowanie zewnętrzne do 0,5 kg). Opakowanie transportowe musi zawierać materiał absorbujący. Opakowania dla produktów niebezpiecznych wymagają rygorystycznej ochrony (przed światłem, wilgocią, temperaturą), odporności na uderzenia i wstrząsy, szczelności oraz analizy ryzyka. Właściwe opakowanie minimalizuje ryzyko wycieku, wybuchu lub rozprzestrzeniania się substancji.
Stosowanie opakowań opóźnia pogorszenie jakości produktu, wydłuża okres przydatności do spożycia oraz zwiększa jego jakość i bezpieczeństwo. W aspekcie ekoprojektowania, zaleca się unikanie opakowań wielomateriałowych i stosowanie materiałów jednorodnych, podlegających recyklingowi. Opakowania szklane wyróżniają się przezroczystością.
Laboratoria przeprowadzają kompleksowe badania opakowań (tworzywa sztuczne, papier, tektura). Zakres badań obejmuje: dostosowanie metod, oddziaływanie wzajemne produktu i opakowania, skuteczność zabezpieczenia zapakowanego produktu oraz opracowanie nowych materiałów. Testy obejmują także analizę cyklu życia (LCA), w tym proces produkcji, napełnianie, użytkowanie, zbiórkę, magazynowanie oraz zagospodarowanie odpadów.
Wprowadzającym do obrotu produkty jest przedsiębiorca, który wprowadza je w opakowaniach pod własnym oznaczeniem lub pakuje i wprowadza. Pojęcie wprowadzenia do obrotu obejmuje pierwsze odpłatne albo nieodpłatne udostępnienie opakowań lub produktów w opakowaniach na terytorium kraju, a także import i wewnątrzwspólnotowe nabycie.