Procedura celna to zbiór formalności i działań urzędowych, niezbędnych do legalnego wprowadzenia lub wyprowadzenia towarów przez granice celne danego obszaru, np. Unii Europejskiej. Obejmuje zgłoszenie towarów do kontroli, weryfikację dokumentów, ewentualne kontrole fizyczne oraz naliczanie i pobieranie należności takich jak cło, VAT czy akcyza. Cały proces regulowany jest przepisami prawa celnego i podatkowego, w UE głównie przez Unijny Kodeks Celny.
Celem procedury jest zapewnienie kontroli przepływu towarów, zapobieganie nielegalnemu obrotowi oraz pobór należności publicznoprawnych. Proces ten obejmuje przygotowanie dokumentów, złożenie zgłoszenia celnego (często elektronicznie przez systemy takie jak e-Cło), kontrolę celną dokumentów i towarów, naliczanie cła i podatków, a następnie zwolnienie towarów do swobodnego obrotu lub umieszczenie w specjalnych procedurach.
Rodzaje procedur celnych
- Dopuszczenie do obrotu – nadaje status towaru unijnego, umożliwiając jego swobodny obrót na rynku UE po zapłaceniu cła i VAT.
- Wywóz – formalności związane z eksportem towarów z UE do krajów trzecich.
- Tranzyt – umożliwia przemieszczanie towarów przez obszary celne państw bez pobierania cła, np. procedura tranzytu wspólnotowego lub użycie karnetu TIR.
- Skład celny – pozwala magazynować towary nieunijne bez natychmiastowego płacenia cła, pod kontrolą celną.
- Uszlachetnianie czynne i bierne – czasowy przywóz lub wywóz towarów do przetworzenia bez naliczania cła lub z odroczeniem naliczenia.
- Przetwarzanie pod kontrolą celną – przywóz towarów nieunijnych do przetworzenia i późniejsze dopuszczenie do obrotu z naliczeniem opłat dopiero przy wyjściu z procedury.
- Odprawa czasowa – czasowe wprowadzenie towarów bez naliczania cła (np. sprzęt wystawienniczy).
- Inne procedury specjalne – np. procedura 4000 (dopuszczenie do obrotu z obowiązkiem zapłaty w terminie 10 dni), procedury uproszczone.
Zgłoszenie celne zawiera szczegóły dotyczące towarów, ich wartości, pochodzenia oraz sposobu wykorzystania. Elektroniczne systemy zgłaszania i kontroli (np. e-Cło) usprawniają proces. Kontrola może obejmować weryfikację dokumentów i fizyczną inspekcję towarów.
Procedury celne są niezbędne dla legalnego importu i eksportu towarów. Znajomość i poprawne stosowanie procedur minimalizuje ryzyko opóźnień, kar i dodatkowych kosztów w handlu międzynarodowym.
Podsumowując, procedura celna to formalny, regulowany proces służący do kontroli i legalizacji przepływu towarów przez granice, obejmujący różne rodzaje procedur dostosowanych do charakteru i przeznaczenia towarów.